پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

انقلاب‌‌جهانی و ژئوپلیتیک شرق و آسیای میانه ( ملاحظه‌ای بر رهیافت‌های رهبران انقلاب‌اکتبر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تاریخ انقلاب، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
انقلاب‌روسیه با توجه به نیروهای پیش‌برنده خود که متأثر از عقاید مارکسیستی بوده‌اند، دارای ماهیت فراملی و فرامرزی بوده است. انقلاب‌روسیه از دو جهت جنبه بین‌المللی داشت: از لحاظ ایدئولوژی جهان‌شمول آن و از این جهت که فرض انقلاب‌سوسیالیستی، این چشم‌انداز است که سعی در گسترش انقلاب داشته و تمام جهان را شامل شود؛ دیگری از این حیث که مانیفست‌کمونیستی ماهیت بین‌المللی دارد. این مرکزیت اندیشه در رهبر انقلابی را با تغییر جهت‌هایی در ساحت جغرافیا ردیابی شد که قطب‌نمای آن لزوم و حتمی بودن انقلاب جهانی و خارج ساختن انقلاب اکتبر از انزوا حتی با تغییر جهت و جابه‌جا کردن متناوب شرق و غرب در الگوی بین‌المللی انقلاب اکتبر بوده است. مسئله اصلی این پژوهش بررسی زمینه‌ها و چگونگی رهیافتهای نظری رهبران در توجه به شرق به عنوان ژئوپلیتیک جایگزین در راهبرد انقلاب‌جهانی است. توجه به شرق و کشورهای آسیایی به عنوان یک چرخش در رویکردهای رهبران‌انقلاب ردیابی شده است. نگارنده براین باور است که ساختار اجتماعی و مولفه‌های‌جغرافیایی و مسئله امنیت نقش بسزایی در شکل‌بندی نهایی مسئله ژئوپلیتیک در نزد رهبران‌انقلاب شوروی داشته‌است. مفروض پژوهش بر این اساس است که ساختار سیاسی و اجتماعی پایدار و نگرانی‌های تاریخی مردمان روسیه و انقلاب‌شوروی دغدغه مهمی برای تصمیم‌گیریهای کلان در نزد رهبران انقلابی و با الطبع توجه ویژه به شرق و کشورهای آسیای‌میانه داشته‌است. نامیدی از تحولات امیدبخش در راستای انقلاب‌‌جهانی در اروپاو کشورهای‌غربی باعث گردید تا کشورهای‌آسیایی به عنوان منبع تحولاتی همسو با نگرشهای بین‌المللی انقلاب در دستور کار قرارگیرد. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و روش گرداوری داده‌ها اسنادی کتابخانه‌ای است.
کلیدواژه‌ها

برینتون، کرین (1385)،کالبد شکافی چهار انقلاب، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات نو.
تروتسکی، لئون (1359)، انقلاب مداوم، ترجمه سیاوش نواب، تهران: باشگاه ادبیات.
پرستیس، آرونوویچ (1379)، بلشویک ها: جنبش جنگل، ترجمه حمید احمدی، تهان: انتشارات شیرازه.
تروتسکی، لئون (1360)، تاریخ انقلاب روسیه، ترجمه سعید باستانی، تهران: انتشارات فانوس.
دمیتریوف و ایوانف (بی تا)، تاریخچه مبارزه با تروتسکیسم، ترجمه عبدالمحمددلخواه، بی‌جا.
دویچر، ایزاک(1383)، پیامبر مسلح، ترجمه محمد وزیری، تهران: انتشارات خوارزمی.
دویچر، ایزاک (1383)، پیامبر بی سلاح، ترجمه محمد وزیری، تهران: انتشارات خوارزمی.
راسل، برتراند (1361)، تئوری و عمل بلشویسم، ترجمه احمد صبا، تهران: انتشارات کتاب.
رشیدی، احمد (1394)، «بازشناسی خود و دیگری در جریان‌های فکری و مبانی سیاست خارجی روسیه»، فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، 10 (2) صص 307-324
رجایی فرهنگ (۱۳۷۱)، «آسیای مرکزی در بازی قدرت‌ها»، مجله تحقیقات تاریخی، 2(6 )صص 20-1
عطایی، فرهاد (1388)، «میراث اتحاد شوروی و مدیریت فرهنگ و هنر در تاجیکستان»، مطالعات اوراسیای مرکزی، 2(3) صص 97-120
کار، ادوارد هلت(1371)، تاریخ روسیه شوروی، ترجمه نجف دریابندری، تهران: نشر زنده رود.
کاردانکوس، هلن (1367)، نه صلح نه جنگ، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: نشر نو.
کالستیف، د.پ. (1361)، تاریخ روسیه شوروی، ترجمه حشمت الله کامرانی، تهران، انتشارات بیگوند.
کالینیکوس، الکس (۱۳۸۱)، تروتسکی و تروتسکیزم، ترجمه محمد رفیعی مهرابادی، تهران: انتشارت خجسته.
کرمی، جانگیر (1389)، «سیاست خارجی هجومی روسیه و موازنه استراتژیک اروپایی»، فصلنامه سیاست،40(4) صص181-196
کسینجر، هنری (1396)، نظم جهانی و تاملی در ویژگی ملتها و جریان تاریخ، ترجمه محمد تقی حسینی، تهران: انتشارات کتیبه.
کنز، پیتر(1388)، تاریخ اتحاد شوروی، ترجمه علی اکبر مهدیان، تهران: انتشارات امیر کبیر.
کنان، ژرژ (۱۳98)، روسیه و غرب در زمان لنین و استالین، ترجمه ابوالقاسم طاهری، تهران: انتشارات ایران.
طلوعی، محمود (1370 از لنین تا گورباچف، تهران: نشر علم
کوهن، آلن (۱۳۸۸)، «مارکسیسم پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی»، ترجمه کاوه بویری، فصلنامه سامان نو،ش ۱۰
فاضلی، حبیب الله، کریمی، علی (1402)، «دوگانگی میان ملی‌گرایی و جهان‌وطن‌گرایی در مارکسیسم و اتحاد شوروی»، مطالعات اوراسیای مرکزی، 16(1) صص271-294
فایجنس، اورلاندو (1388)، تراژدی مردم «انقلاب روسیه 1891-1924»، ترجمه احمد علیقلیان، تهران: نشر نی.
فرامکین، دیوید (۱۳95)، صلحی که همه صلح‌ها را بر باد داد، ترجمه حسن افشار، تهران: انتشارات ماهی.
لارس، کلاوس (1388)، چرچیل و جنگ سرد، ترجمه حمید رضا زاهدی، تهران: انتشارات اطلاعات.
لنزوسکی، ژرژ (1404)، رقابت روسیه و غرب در ایران، ترجمه اسماعیل رایین، تهران، انتشارات جاویدان.
لنین، ولادیمیر ایلیچ (1384)، مجموعه آثار، ترجمه محمد پور هرمزان، تهران: فردوس.
مارشال، تیم، (1402)، قدرت جغرافیا، ترجمه پرناز طالبی، تهران: انتشارات هما.
میلز، سی. رایت (1383)، مارکسیست‌ها، ترجمه خشایاردهیمی، تهران: لوح فکر.
هابسبام، اریک (1380)، عصر نهایت‌ها، ترجمة حسن مرتضوی، تهران: انتشارات عصر.
Adeeb, Khalid (2007), "Being Muslim in Soviet Central Asia, or an Alternative History of Muslim Modernity" Journal of the Canadian Historical Association / Revue de la Société historique du Canada, vol. 18, n° 2, 2007, p. 123-143. URI: http://id.erudit.org/iderudit/018226ar
 Ataei, Farhad (2009), “The Legacy of the Soviet Union and the Management of Culture and Arts in Tajikistan”, Central Eurasian Studies, 2(3), pp. 97-120[in Persian].
Billington, h. James (1966), “Six Views Of The Russian Revolution.World Politics”. Vol,18. No3 doi.org/10.2307/2009765
 Bowring. Bill (2013), Minorities Protection in Russia: Is There a ‘Communist Legacy’? University of London. Routledg ISBN 978-0-415-63873- 
Brinton, Crane (2006), Dissection of Four Revolutions, translated by Mohsen Salasi, Tehran, New Publications [in Persian].
Deutscher, Isaac (2004), The Armed Prophet, translated by Mohammad Vaziri, Tehran, Kharazmi Publications [in Persian].
Deutscher, Isaac (2004), The Unarmed Prophet, translated by Mohammad Vaziri, Tehran, Kharazmi Publications [in Persian].
Carr, Edward Helt (1992), History of Soviet Russia, translated by Najaf Daryabandari, Tehran, Zinderoud Publishing [in Persian].
Fazeli, Habibullah, Karimi, Ali (2023), “The Dichotomy Baetween Nationalism and Cosmopolitanism in Marxism and the Soviet Union”, Central Eurasian Studies, 16(1) pp. 271-294https://doi.org/10.22059/jcep.2023.352019.450115 [in Persian].
Framkin, David (2016), The Peace That Broke All Peaces, translated by Hassan Afshar, Tehran, Mahi Publishing [in Persian].
Fiages, Orlando (2009), The Tragedy of the People (Russian Revolution 1891-1924) translated by Ahmad Ali Qolian, Tehran, Publishing [in Persian].
Callinicus, Alex (2002), Trotsky and Trotskyism, translated by Mohammad Rafi-e-Mehrabadi, Tehran, Khojesteh Publishing [in Persian].
Cardancus, Helen (1988), Neither Peace nor War, translated by Abdolreza Houshang Mahdavi, Tehran, Nahr New [in Persian].
Carr, Helen (1988), Neither Peace Nor War, translated by Abdolreza Houshang Mahdavi, Tehran, Nahshar No [in Persian].
Dmitriev and Ivanov (B.T.A.), History of the Struggle against Trotskyism, translated by Abdul Mohammad Delkhah [in Persian].
Cohen, Alan (2009), Marxism after the Collapse of the Soviet Union”, translated by Kaveh Boyeri, Saman-No Quarterly, No. 10, Winter 88[in Persian].
Hobsbawm, Eric (2001), The Age of Extremes, translated by Hassan Mortazavi, Tehran, Atsharaat-Age [in Persian].
Kalestev, D.P. 1982, History of Soviet Russia, translated by Heshmatollah Kamrani, Tehran, Bigvand Publications [in Persian].
Kissinger, Henry (2017), World Order and Reflections on the Characteristics of Nations and the Flow of History, translated by Mohammad Taghi Hosseini, Tehran, Katibeh Publications [in Persian].
Karami, Jahangir (2010), “Russia's Offensive Foreign Policy and the European Strategic Balance”, Quarterly Journal of Politics, 40(4), pp. 181-196[in Persian].
Kenan, George (2018), Russia and the West in the Time of Lenin and Stalin, translated by Abolghasem Taheri, Tehran, Publications [in Persian].
Kens, Peter (2009), History of the Soviet Union, translated by Ali Akbar Mahdian, Tehran, Publications of Amir Kabir [in Persian].
Lars, Klaus (2009), Churchill and the Cold War, translated by Hamid Reza Zahedi, Tehran, Publications of Information [in Persian].
Lenin, Vladimir (2005), Collection of Works, translated by Mohammad Pour Hormzan, Tehran, Ferdows [in Persian].
Lenzowski, Georges (2026), Russian-Western Competition in Iran, translated by Ismail Rayin, Tehran, Javidan Publications [in Persian].
Malesevic, Sinisa (2004), The Sociology of Ethnicity, SAGE Publications Ltd. https://doi.org/10.4135/ 9781446215029
Marshall, Tim (2013), The Power of Geography, translated by Parnaz Talebi, Tehran, Homa Publications [in Persian].
Mills, C. Wright (2004), Marxists, translated by Khashayardihimi, Tehran, Loh Feker [in Persian].
Northrop. Douglas (2004), Veiled Empire: Gender & Power in Stalinist Central Asia. Cornell University Press https://doi.org/10.1017/S001041750522039X
Prestis, Aaronovich (2000), The Bolsheviks: The Forest Movement, translated by Hamid Ahmadi, Shirazeh Publications, Tehran [in Persian].
Rashidi, Ahmad (2015), “Recognition of Self and Other in Intellectual Currents and Foundations of Russian Foreign Policy”, Quarterly Journal of Central Eurasian Studies, Volume 10, No. 2 10.22059/JCEP.2018.134120.449608 [in Persian].
Russell, Bertrand (1982), Theory and Practice of Bolshevism, translated by Ahmad Saba, Tehran, Book Publishing [in Persian].
Tolui, Mahmoud, (1990), From Lenin to Gorbachev, Tehran, Alam Publishing [in Persian].
Rajai, Farhang (1992), “Central Asia in the Game of Powers” Journal of Historical Research, 2(6), [in Persian].
Upad hyay, A. (2019), Russian Revolution in perspective. Reflections on its impact on the Indian freedom struggle. Journal of the Belarusian State University. History Russian. https://doi.org/10.33581/2520-6338-2019-4-47-55.
Trotsky, Leo (1981), History of the Russian Revolution, translated by Siavash Navab, Tehran, Literature Club, second edition [in Persian].
Trotsky, Leon (1980), The Permanent Revolution, translated by Siavash Navab, Literary Club, second edition [in Persian].
Thatcher, Ian. Dennis (1991), Leon Trotsky: Three Aspects: University of Glasgow  https://www.gla.ac.uk/myglasgow/research/enlighten/theses/digitisation
Николай Иванович. Бухарин (2018), азбука коммунисм. Москва.
Tolz, Vera (2001), Russia, London and New York. Routledg