پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

رویکردهای مسلط در تبیین دوگانه امنیت و توسعه: بازخوانی نظریه ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 دانشجوی دکتری برنامه ریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
10.22034/nrpg.2026.2082480.1073
چکیده
هدف: تبیین نسبت تلفیقی امنیت و توسعه با چالش‌ها و تناقضات متعددی همراه است و این دو مفهوم، اگرچه به‌ظاهر مستقل به نظر می‌رسند، در عمل پیوندی ناگسستنی با یکدیگر دارند و درک نسبت تلفیقی بین آن‌ها برای دستیابی به سیستمی پایدار ضروری است. این پژوهش با بررسی انتقادی رابطه پیچیده بین امنیت و توسعه و با هدف واکاوی این رابطه، به بررسی نظام‌مند سه رویکرد اصلی در این زمینه که شامل: امنیت‌محور (تقدم ثبات سیاسی بر توسعه)، توسعه‌محور (اولویت بهبود اقتصادی-اجتماعی برای تحقق امنیت) و تعاملی (رابطه تلفیقی و تقویت‌کننده) می‌پردازد. هدف اصلی، ارزیابی نقاط قوت و ضعف هر رویکرد و ارائه چارچوبی جامع برای درک این ارتباط است.

روش: در پژوهش حاضر با روش مروری، 45 منبع معتبر (از210مطالعه اولیه) بین سال‌های2000 تا 2023 تحلیل شدند

یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که رویکرد امنیت‌محور در ایجاد ثبات کوتاه‌مدت موفق است، اما اغلب از ابعاد انسانی امنیت غافل می‌ماند. در مقابل، رویکرد توسعه‌محور بر کاهش فقر تمرکز دارد، ولی تهدیدات امنیتی فوری را نادیده می‌گیرد؛ رویکرد تعاملی، با ترکیب این دو، کامل‌ترین چارچوب را ارائه می‌دهد، اما اجرای آن نیازمند هماهنگی پیچیده بین نهادها و منابع مالی است.

نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد امنیت و توسعه در یک چرخه تقابلی قرار دارند: ناامنی، توسعه را مختل می‌کند و توسعه‌نیافتگی، بستر ناامنی را فراهم می‌سازد. نمونه‌های موفق این رویکرد، برنامه‌هایی هستند که علاوه بر داشتن یکپارچگی‌، هم‌زمان به هر دو بعد توجه کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها