احمدی، سیدعباس (1390). ایران، انقلاب اسلامی و ژئوپلیتیک شیعه. تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور.
احمدی، سیدعباس (1397). تبیین مفهومی ژئوپلیتیک شیعه. فصلنامه ژئوپلیتیک، 1(4)، 81-58.
آدمی، علی و ابراهیمی‌پور، حوا (1393). جایگاه شیعیان در عراق جدید. فصلنامه شیعه‌شناسی، 12(46)، 107-140.
افشردی، محمدحسین و بابلی، کورش (1396). بررسی عوامل ژئوپلیتیک انسانی شیعیان عراق و تأثیر آن بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاعی راهبردی، 15(67)، 5-26.
انصاری، رضا؛ حسین‌زاده، وحید و نیلی، مقداد (1402). پیش‌ران و پسران‌های داخلی حضور عراق در محور مقاومت. دوفصلنامه دانش سیاسی، 19(1)، 23-50.
ایکنبری، جی. جان (1383). عراق و سودای بلندپروازانه آمریکا (ترجمه حمید مرادخواه و امین روان‌بد). مطالعات راهبردی، (14)، 12-23
برنابلداچی، سیروس (1387). هلال شیعی و ژئوپلیتیک خاورمیانه. پگاه حوزه، 192، در: https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4848/40296,
پورسعید، فرزاد (1389). برآورد استراتژیک عراق آینده. مطالعات راهبردی، 13(47)، 177-212.
جعفریان، رسول (1388). تشیع در عراق و مناسبات با ایران. مطالعات تاریخی، (15)، 180-219.
جلوب‌العکیبی، احمد و ملکی، ماری (1401). نقش نیروهای شیعی در سیاست عراق پس از صدام با تأکید بر دوره نوری‌المالکی. فصلنامه سیاست‌پژوهی جهان اسلام، 9(1)، 156-172.
جمالی، جمال (1389). عربستان و قدرت‌گیری شیعیان در منطقه. اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 24(281-282)، 58-67.
حافظ‌نیا، محمدرضا (1385). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک. مشهد: انتشارات پاپلی.
حافظ‌نیا، محمدرضا و احمدی، سیدعباس (1388). تبیین ژئوپلیتیکی اثرگذاری انقلاب اسلامی بر سیاسی شدن شیعیان جهان. فصلنامه شیعه‌شناسی، 7(25)، 79-109.
خواجه‌سروی، غلامرضا و رحمانی، مریم (1391). انقلاب اسلامی ایران و گفتمان سیاسی شیعه در عراق. پژوهشنامه انقلاب اسلامی، (3)، 29-58.
علوی‌پور، سیدمحسن (1388). ژئوپلیتیک عراق و امنیت در منطقه خلیج فارس. مطالعات خاورمیانه، 16(2)، 105-122.
کرمی، جهانگیر (1384). روسیه و طرح خاورمیانه بزرگ: بازیگر حاشیه عمل‌گرا. مطالعات خاورمیانه، 12(3)، 49-66.
محمدپور، علی (1385). ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیانه پس از حمله آمریکا به عراق. در مجموعه مقالات دومین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران (249-276). تهران: انجمن ژئوپلیتیک ایران.
ملکوتی‌فر، حبیب‌الله (1388). اصطلاحات سیاسی در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و تغییر مثبت در ژئوپلیتیک شیعه. تهران: دانشگاه تهران.
مودب، محمد (1389). فرایند دولت- ملت‌سازی در عراق و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران. مرکز بین‌المللی مطالعات صلح، (3).
نادری، محمود (1386). چگونگی روند دولت‌سازی در عراق پس از صدام و مایه‌های ناامنی. مجله سیاسی-اقتصادی، (238-237)، 48-55.
الخیون، رشید (2005). اهوار العراق تاریخ الماء و التجفیف، بغداد: مرکز العراق للابحاث
الصافی، حیدر شامان (2005). الاهوار، الطبیعه، المعدان، بغداد: مرکز العراق للابحاث
صالح، زکی (1953). فی دراسه العراق المعاصر، بغداد: مطبعه الرابطه
العزاوی، عباس (1425). تاریخ العراق بین الاحتلالین، الطبعه الاولی. قم: مکتبه الحیدریه
الوردی، علی (2020). لمحات اجتماعیة من تاریخ العراق الحدیث، بیروت: دار الوراق للنشر
Abbas, A. (2024) Border crossings: The unholy alliance between Iran and Iraqi militias. Beirut: Malcolm H. Kerr Carnegie Middle East Center, Carnegie Endowment for International Peace. Available at:
https://carnegieendowment.org/research/2023/06/border-crossings-the-unholy-alliance- between-iran-and-iraqi-militias (Accessed: 7 May 2025).
Adami, A. and Ebrahimpour, H. (2014) ‘The position of Shiites in the new Iraq’, Shi'a Studies Quarterly, 12(46), pp. 107-140 (in Persian).
Afshordi, M.H. and Baboli, K. (2017) ‘Human geopolitical factors of Iraqi Shiites and their impact on Iran’s defense strategy’, Strategic Defense Studies, 15(67), pp. 5-26 (in Persian).
Ahmadi, S.A. (2011) Iran, the Islamic Revolution and Shi‘a geopolitics. Tehran: Noor Institute for Thoughtful Studies (in Persian).
Ahmadi, S.A. (2018) ‘Conceptual explanation of Shi‘a geopolitics’, Geopolitics Quarterly, 4(1), pp. 58-81 (in Persian).
Alavipour, S.M. (2009) ‘Geopolitics of Iraq and security in the Persian Gulf’, Middle East Studies, 16(2), pp. 105-122 (in Persian).
Al-Azzawi, A. (1425 AH) The History of Iraq Between the Two Occupations, First Edition. Qom: Al-Haydariya Library (in Arabic).
Al-Khayoun, R. (2005) The Marshes of Iraq: A History of Water and Draining. Baghdad: Iraq Research Center (in Arabic).
Alhadeff, I. (2016) The geopolitics of the civil war of Shia Islam. Moscow: Smashwords.
Al-Monitor (2023) ‘The role of Shia political parties in Baghdad’, Al-Monitor. Available at: https://www.al-monitor.com (Accessed: 7 September 2025).
Al-Safi, H.S. (2005) The Marshes: Nature, The Ma‘dan. Baghdad: Iraq Research Center (in Arabic).
Al-Wardi, A. (2020) Social Glimpses from the Modern History of Iraq. Beirut: Dar Al-Warraq for Publishing (in Arabic).
Ansari, R., Hosseinzadeh, V. and Nili, M. (2023) ‘Internal drivers and barriers to Iraq’s presence in the Axis of Resistance’, Political Science Quarterly, 19(1), pp. 23-50 (in Persian).
Barnablodachi, C. (2008) ‘The Shiite crescent and the geopolitics of the Middle East’, Pegah-e Howzeh Magazine, (192). Available at: https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4848/40296 (Accessed: 30 April 2026) (in Persian).
Bazrafshan, M., Eslami, M. and Sedaghat, M. (2021) ‘Shia geopolitics or religious tourism? Political convergence of Iran and Iraq in the light of Arbaeen pilgrimage’, in Eslami, M. (ed.) The geopolitics of Iran. Singapore: Springer, pp. 363-385. https://doi.org/10.1007/978-981-16-3564-9
BBC (2023) ‘The demographic changes in Baghdad’, BBC News. Available at: https://www.bbc.com (Accessed: 17 May 2025).
Casarano, A., Kovács, B. and Zebrauskaite, E. (2023) ‘Iran: Regional Nightmare and International Concern’, Global Affairs, University of Navarra. Available at: https://www.unav.edu/web/global-affairs/iran-regional-nightmare-and-international-concern (Accessed: 17 May 2025).
Central Intelligence Agency (CIA) (2023) ‘Iraq: Population and demographics’, in The world factbook. Washington, DC: Central Intelligence Agency. Available at: https://www.cia.gov (Accessed: 7 August 2025).
Dodds, K. (2000) Geopolitics in a changing world. London: Pearson Education.
Dodds, K. (2014) Geopolitics: A very short introduction. Oxford: Oxford University Press.
Dodge, T. (2013) Iraq: From war to a new authoritarianism. London: Routledge.
Eikenberry, J.J. (2004) ‘Iraq and America’s ambitious vision’, translated by H. Moradkhah and A. Ravanbod, Strategic Studies, (14), pp. 12-23 (in Persian).
Flint, C. (2021) Introduction to geopolitics. London: Routledge.
Garoz, R.R. (2005) ‘Geopolítica crítica: el pacto Ibérico de 1939’, Scripta Nova, 9(198). Barcelona: Universidad de Barcelona.
Ghadiri Hajat, M., Diyari Saleh, M. and Ahmad Abdullah, Z. (2023) ‘Convergence and divergence of Iraqi and Iranian Shiites’, Journal of Political Geography Research, 8(3), pp. 63-86. https://doi.org/10.22067/ pg.2023.79207.1174 (in Persian).
Guardian (2023) ‘Baghdad’s shifting sectarian landscape’, The Guardian. Available at: https://www.theguardian.com (Accessed: 19 October 2025).
Haddad, F. (2011) Sectarianism in Iraq: Antagonistic visions of unity. New York, NY: Columbia University Press.
Hafeznia, M.R. (2006) Principles and concepts of geopolitics. Mashhad: Papoli Publications (in Persian).
Hafeznia, M.R. and Ahmadi, S.A. (2009) ‘Impact of the Islamic Revolution on the politicization of Shiites’, Shi‘a Studies Quarterly, 7(25), pp. 73-109 (in Persian).
Jafarian, R. (2009) ‘Shiism in Iraq and relations with Iran’, Historical Studies, (15), pp. 180-219 (in Persian).
Jamali, J. (2010) ‘Saudi Arabia and the rise of Shiites in the region’, Political-Economic Information, 24(281-282), pp. 58-67 (in Persian).
Jiyad, S. (2023) God’s man in Iraq: The life and influence of Grand Ayatollah Ali al-Sistani. New York, NY: The Century Foundation. Available at: https://tcf.org/content/book/gods-man-in-iraq (Accessed: 9 November 2025).
Johnston, R.J. (1994) The dictionary of human geography. Oxford: Blackwell.
Jolob Al-Akibi, A. and Maleki, M. (2022) ‘Shiite forces in Iraqi politics after Saddam’, World Islamic Politics Studies, 9(1), pp. 156-172 (in Persian).
Kadhim, A. and Anderson, L. (2022) ‘The popular mobilization forces and the remaking of the Iraqi state: Between securitization and state-building’, International Security, 46(4), pp. 108-144.
Karami, J. (2005) ‘Russia and the Greater Middle East initiative’, Middle East Studies, 12(3), pp. 49-66 (in Persian).
Khajeh Sarvi, G. and Rahmani, M. (2012) ‘Islamic Revolution and Shiite political discourse in Iraq’, Journal of Islamic Revolution Research, (3), pp. 29-58 (in Persian).
Makhsum, A. and Wafi, M.H. (2024) ‘The dynamics of the anti-Shia movement: An analysis of international and national geopolitics’, Comparative Study of Political Journal, 3(2), pp. 101-113. https://doi.org/10.32939/cspj.v3i2.4876
Malkootifar, H. (2009) Political terminology in Persian Gulf Arab countries and changes in Shi‘a geopolitics. Tehran: University of Tehran (in Persian).
Marr, P. (2012) The modern history of Iraq, 3rd edn. Boulder, CO: Westview Press.
Modab, M. (2010) ‘Nation-state building in Iraq and its impact on Iran’s national security’, International Peace Studies Center, (3) (in Persian).
Mohammadpour, A. (2006) ‘Shi‘a geopolitics after the US invasion of Iraq’, in Proceedings of the Second Congress of the Iranian Geopolitics Association. Tehran: Iranian Geopolitics Association, pp. 249-276 (in Persian).
Naderi, M. (2008) ‘State-building in post-Saddam Iraq and insecurity sources’, Political-Economic Journal, (237-238), pp. 48-55 (in Persian).
Nasr, V. (2006) The Shia revival: How conflicts within Islam will shape the future. New York, NY: W.W. Norton & Company.
Norton, A.R. (2014) Hezbollah: A short history. Princeton, NJ: Princeton University Press.
Norton, A.R. (2015) ‘The geopolitics of Shia and the Sunni-Shia rift’, in Monier, E. (ed.) Regional insecurity after the Arab uprisings: Narratives of security and threat. London: Palgrave Macmillan, pp. 129-148. https://doi.org/10.1057/9781137503978_7
Parker, G. (1998) Geopolitics: Past, present and future. London: Pinter Publishers.
Poursaeed, F. (2010) ‘Strategic assessment of future Iraq’, Strategic Studies, 13(47), pp. 177-212 (in Persian).
Saleh, Z. (1953) In the Study of Contemporary Iraq. Baghdad: Al-Rabita Press (in Arabic).
Taha, A. (2023) ‘Sovereignty and nationalism in contemporary Iraq through the memory of the 1991 uprising’, International Journal of Middle East Studies, 55(2), pp. 369-376.
Toal, G. (2000) Critical geopolitics: The politics of writing global space. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press.
United Nations. (2023) World population prospects. New York, NY: United Nations. Available at: https://population.un.org (Accessed: 3 July 2025).
United States. Central Intelligence Agency. Cartography Center. (2003). Available at: https://www.loc.gov/item/ 2003629862/ (Accessed: 11 May 2025).
Visser, R. (2007) Sistani, the United States and politics in Iraq: From quietism to Machiavellianism. Oslo: Norwegian Institute of International Affairs. Available at: https://www.files.ethz.ch/ isn/ 27866/700.pdf (Accessed: 16 November 2025).
Walter, A. and Al-Hammood, A.T. (2023) The politics of memory in contemporary Baghdad: A comparative neighborhood study. Cambridge: Cambridge University Press.
Wehrey, F. (2014) Sectarian politics in the Gulf: From the Iraq war to the Arab uprisings. New York, NY: Columbia University Press.
