پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

عوامل پیش‏برنده تکثیر قلمرویی در کشورهای درحال توسعه و درحال گذار از دیدگاه اقتصادسیاسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی مرکز پژوهش های مجلس
10.22034/nrpg.2026.2084153.1079
چکیده
دولت‏ها ممکن است طی زمان به‏منظور اهداف مختلف تعداد و اندازه سطوح و واحدهای تقسیمات سیاسی خود را تغییر دهند که از آن با عنوان اصلاحات قلمرویی یاد می‏شود. اصلاحات قلمرویی به‏دلیل اینکه مکان‌های قدرت محلی را جابجا می‌کند و جغرافیای سیاسی محلی و منطقه‏ای را تغییر می‏دهند، ازاهمیت بالایی برخوردارند. پس از پایان جنگ سرد، بسیاری از کشورهای درحال توسعه و درحال گذار، تعداد واحدهای سیاسی-اداری خود را از طریق سیاست تفکیک (تقسیم) به‏طور چشمگیری افزایش‏داده‌اند که از آن با عنوان تکثیر واحدهای سیاسی-اداری یا تکه‏تکه شدن قلمرویی یاد می‏شود. هدف مقاله حاضر که با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی انجام شده‎است بررسی عوامل پیش‏برنده تکثیر قلمرویی در کشورهای درحال توسعه از دیدگاه اقتصادسیاسی است. نتایج نشان می‏دهد که هرچند آغاز این پدیده در اغلب موارد به اصلاحات تمرکززدایی و اصلاحات انتخاباتی و دموکراتیک برمی‏گردد، اما اغلب چهار عامل اصلی سبب تکثیر قلمرویی در کشورهای درحال‏توسعه می‏شود که عبارت‏اند از سیاست حامی‏پروری یا ایجاد جغرافیای حمایت توسط دولت؛ نوع روابط قوه مجریه با قانون‏گذاران منفرد و استفاده از واحدهای سیاسی-اداری جدید، به‏عنوان هدیه حمایتی دولت به نمایندگان مجلس؛ رانت‏خواهی نخبگان محلی؛ و تقسیم قدرت اپوزیسیون و افزایش قدرت کنترل و نظارت دولت بر واحدهای سیاسی-اداری. در کل طبق تبیین‏های «اقتصاد سیاسی»، ایجاد واحدهای سیاسی-اداری جدید، ابزاری برای سیاست توزیعی است و سیاستمداران و نخبگان فرآیندهای اصلاحات را به‏گونه‌ای طراحی و اجرا می‌کنند که با منافع‌ خود همسوباشد. این منافع بسته به زمینه و انگیزه‏های تعیین شده توسط ترتیبات مالی، اداری و سیاسی حاکم، و فرایند ایجادواحدهای سیاسی-اداری جدید متفاوت است.
کلیدواژه‌ها