پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

تبیین پیامدهای امنیتی رقابت جهانی چین و ایالات متحده در حوزه هوش مصنوعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.
2 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 مرکز اسناد فرهنگی آسیا، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
10.22034/nrpg.2026.2084896.1081
چکیده
این پژوهش به بررسی رقابت راهبردی چین و ایالات متحده آمریکا در حوزه هوش مصنوعی و پیامدهای امنیتی آن برای نظام بین‌الملل می‌پردازد. با توجه به جایگاه هوش مصنوعی به‌عنوان یک فناوری تحول‌زا، تحقیق حاضر نشان می‌دهد که این رقابت از سطحی صرفاً فناورانه فراتر رفته و به عاملی تعیین‌کننده در بازتعریف توازن قدرت جهانی، امنیت سایبری و آینده منازعات فناورانه تبدیل شده است. فرضیه اصلی پژوهش بر این مبنا استوار است که رقابت چین و ایالات متحده در حوزه هوش مصنوعی ماهیتی راهبردی یافته و پیامدهای گسترده‌ای در ابعاد امنیتی، نظامی و ژئوپلیتیکی به همراه دارد. روش تحقیق کیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق تحلیل اسناد سیاستی، گزارش‌های نهادهای بین‌المللی و مطالعات علمی مرتبط گردآوری شده است. همچنین، با بهره‌گیری از تحلیل مقایسه‌ای، تفاوت‌ها و شباهت‌های الگوهای حکمرانی فناورانه دو کشور مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چین و ایالات متحده از دو الگوی متمایز توسعه هوش مصنوعی پیروی می‌کنند. چین با رویکردی دولت‌محور و متمرکز، بر کنترل داده‌ها، استقرار سریع فناوری و ادغام هوش مصنوعی در حوزه‌های نظامی، امنیتی و اقتصادی تأکید دارد. در مقابل، ایالات متحده با اتکا بر الگوی بازارمحور و نقش‌آفرینی بخش خصوصی، مزیت کیفی، نوآوری مستمر و تأثیرگذاری در فرآیندهای استانداردسازی جهانی را دنبال می‌کند. نتیجه این رقابت، تشدید تهدیدات سایبری، گسترش کاربردهای نظامی هوش مصنوعی و شکل‌گیری نوعی رقابت تسلیحاتی فناورانه است که به بازتعریف ساختار قدرت در نظام جهانی منجر شده و پیامدهای بلندمدتی برای امنیت بین‌المللی به همراه دارد.
کلیدواژه‌ها