پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

دالان زنگه ‌زور و باز تعریف معادلات امنیتی قفقاز جنوبی : رقابت روسیه ،ترکیه،غرب و پیامد ها برای جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.22034/nrpg.2026.2087257.1089
چکیده
دالان زنگه زور پس از جنگ دوم قره باغ، از یک طرح محدود ترانزیتی فراتر رفته و به یکی از متغیرهای کلیدی در باز تعریف معادلات امنیتی ژئوپلیتیکی و حقوقی قفقاز جنوبی تبدیل شده است. اهمیت این دالان صرفاً به تسهیل اتصال جغرافیایی محدود نمی شود، بلکه به نحوه نهادینه سازی آن ذیل ترتیبات حاکمیتی، امنیتی و کریدوری باز می گردد؛ امری که زمینه رقابت میان روسیه ترکیه و غرب را تشدید کرده است. هدف این پژوهش تحلیل ابعاد ژئوپلیتیکی و امنیتی دالان زنگه زور در چارچوب رقابت قدرتهای منطقه ای و فرامنطقه ای و بررسی پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران است.
روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی، منابع کتابخانه ای و تحلیل سناریومحور است. چارچوب تحلیلی مقاله بر پیوند میان ژئوپلیتیک انتقادی، امنیت منطقه ای و رقابت کریدورهای ترانزیتی استوار است. یافته های پژوهش نشان می دهد دالان زنگه زور، در صورت تثبیت فراملی، می تواند موجب تضعیف حاکمیت سرزمینی ارمنستان گسترش نفوذ ژئوپلیتیکی ترکیه و غرب و کاهش نقش تنظیم گر سنتی روسیه در قفقاز جنوبی شود. برای ایران چالش اصلی نه اصل اتصال ترانزیتی، بلکه پیامدهای امنیتی و ژئوپلیتیکی سناریوی حداکثری این دالان از جمله کاهش موقعیت گره ای در شبکه کریدورهای اوراسیایی و افزای بازدارندگی امنیتی در شمال غرب کشور است. بر اساس تحلیل سناریوها، پژوهش نتیجه میگیرد کنش گری فعال، حقوق محور و کریدور محور ایران می تواند از تبدیل دالان زنگه زور‌به یک تهدید راهبردی پایدار جلوگیری کند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 شهریور 1405