پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

تحلیل روند شکل گیری و تحوّل احزاب اقلیم کردستان عراق و فعالیّت پارلمانی آن ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه جغرافیا، مرکز اقماری الشتر، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
چکیده
کشور عراق متشکّل از اقوام و مذاهب گوناگون از جمله میراث  تجزیۀ امپراطوری عثمانی به شمار می رود. شمال عراق که دربردارندۀ کردها می باشد از همان فردای تشکیل عراق به دنبال کسب خودمختاری با دولت این کشور در کشمکش بودند و در این راستا برای دستیابی به اهداف خود و سازماندهی و ادارۀ منطقۀ خود تاکنون دست به تأسیس احزاب گوناگونی زده اند. حملۀ صدّام به کویت و در پی آن شورش کردها به فاجعۀ کشتار و آوارگی کردها توسط صدّام منجر شد و در نهایت با دخالت آمریکا و ایجاد منطقۀ پرواز ممنوع کردها توانستند نواحی خود را به دست گیرند. بنابراین از سال 1992 م. کردها برای ادارۀ منطقه دست به انتخابات پارلمانی زدند که تاکنون پنج دوره را پشت سر گذاشته اند. بدین ترتیب از دهۀ 90 به بعد احزاب اصلی اقلیم کردستان عراق یعنی حزب دموکرات و اتّحادیۀ میهنی به همراه سایر احزاب در رقابت های انتخاباتی اقلیم کردستان عراق و همچنین در انتخابات پارلمانی عراق به رقابت با یکدیگر می پردازند. رقابت اصلی بین حزب دموکرات و اتّحادیۀ میهنی بوده امّا اتّحادیۀ میهنی نیز در سال 2009 م. دچار انشعاب شده و حزب تغییر(گوران) از آن جدا شد. از آن پس حزب گوران به همراه سایر احزاب به ویژه احزاب اسلامی به عنوان اپوزیسیون در داخل اقلیم عمل می کنند. مقالۀ حاضر با روش تحقیق توصیفی- تحلیلی به دنبال بررسی تحوّلات احزاب، دلایل انشعابات و اختلافات و فراز و نشیب های فعالیّت های احزاب اقلیم کردستان می باشد.
کلیدواژه‌ها

ارکمن، سرهات و اورهان، ازیزتون. (1390). ساختار سیاسی حکومت اقلیم کردستان، ترجمۀ سعادت، مرکز مطالعات استراتژیک اورسام ترکیه. (http://www.orsam.org)
اسمیت، بی.‏سی. (1378). احزاب سیاسی و کثرت‏گرایی در جهان سوّم، ترجمۀ امیرمحمد حاجی‏یوسفی، مجلۀ اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، 141 و 142، 58-69.
انتخابات پارلمان چهارم؛ آیینۀ‌ تمام‏نمای تغییرات در اقلیم کردستان، برگرفته از:  http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=52825
اوج‏گیری مجدّد اتّحادیۀ میهنی کردستان، برگرفته از : http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=64553
بشیریه، حسین. (1381). درس‏های دموکراسی برای همه، تهران: انتشارات نگاه معاصر
پیشه‏ور، احمد. (1385). احزاب سیاسی؛ تولّد و ساختار، فصلنامۀ تخصّصی جامعه‏شناسی، 2 (3)، 119-130.
جعفری‏نیا، عباس. (1390)، عراق، تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید صیّاد شیرازی
حاجی‏میرخان، زرارو. (1390). اقلیم کردستان عراق، فصلنامۀ فرهنگی و اجتماعی گفتگو، 58، 11-22.
حافظ‏نیا، محمدرضا، قربانی‏نژاد، ریباز و احمدی‏پور، زهرا. (1389). تحلیل تطبیقی الگوی خودگردانی کردستان عراق با الگوهای خودمختاری و فدرالیسم، فصلنامۀ مدرّس (برنامه‏ریزی و آمایش فضا)، 20، 196-216.
خبرگزاری کردپرس، 29/7/1397، پیروزی قاطع حزب دمکرات در انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان با کسب 45 کرسی، قابل دسترس در:  https://www.kurdpress.com/news/88516
دستمالی، محمدعلی. (1392). نگاهی تحلیلی به انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان عراق، برگرفته از:  http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=52443
 شیخ‏عطّار، علیرضا، (1382)، کردها و قدرت‏های منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای (جلد اوّل: عراق)، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
صالحی، حسن. (1392 الف). بررسی آراء و کرسی‏های جریانات راه‏یافته به پارلمان چهارم کردستان، برگرفته از: http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=51951
صالحی، حسن. (1392 ب). تاریخچۀ‌ انتخابات پارلمانی در کردستان عراق، برگرفته از:  http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50883
طالبانی، قباد، (1392). علل ناکامی اتّحادیۀ میهنی کردستان در انتخابات پارلمانی، ترجمۀ اسماعیل حسینی، برگرفته از: http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/?Id=53064
کاویانی‏راد، مراد. (1389). ناحیه‏گرایی در ایران از منظر جغرافیای سیاسی، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی
کرمی، جهانگیر. (1376). گزارشی از تحوّلات شمال عراق در دهۀ 1990 (76-1369)، مجلۀ سیاست دفاعی، 21-20، 195-216.
 کندال، عصمت شریف وانلی، نازدار، مصطفی. (1379). کُردها، ترجمۀ ابراهیم یونسی، تهران: روزبهان.
محمّدی، آیت. (1390). سیری در تاریخ سیاسی کرد، تهران: پرسمان.
 محمّدی، حمیدرضا. (1389). کردستان و استراتژی ملّی، تهران: انتخاب.
 میخلز، رابرت. (1392). جامعه‏شناسی احزاب سیاسی؛ مطالعه‏ای در مورد گرایش‏های الیگارشی در دموکراسی‏ها، ترجمۀ احمد نقیب‏زاده، تهران: قومس.
 نامی، محمدحسن و محمدپور، علی. (1387). جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپلیتیک، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلّح.
 نجفی، فیروز. (1387). عراق از استعمار تا اشغال، نجف‏آباد: دانشگاه آزاد.
 نشریۀ اعتماد ملّی، 25/5/88
نشریۀ ترجمان سیاسی، 25، 27/5/80
نشریۀ جهان صنعت، 4/5/1388
نشریۀ حزب‏الله، 11/5/88 
نشریۀ کار و کارگر، 24/11/84
 نظری، علی‏اشرف. (1390). احزاب سیاسی و هویت ملّی؛ تأمّلی در کارکردها و چشم‏اندازها، فصلنامۀ مطالعات ملّی، 1 (45)، 73-98.
 نقیب‏زاده، احمد. (1393). احزاب سیاسی و گروه‏های ذی‏نفوذ، تهران: قومس.
هیرو، دیلیپ. (1383). کردستان عراق از منطقۀ امن تا حکومت خودمختار، فصلنامۀ فرهنگی و اجتماعی گفتگو، 40، 45-64.
یلدیز، کریم. (1391). کردها در عراق؛ گذشته، حال و آینده، ترجمۀ سیروس فیضی، تهران: توکلی.