پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

بررسی تطبیقی وضعیت عدالت فضایی در دو شهرستان شهرکرد و خرم آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانش آموخته دکتری جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.
3 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
چکیده
موضوع عدالت و پیوند آن با فضا در قالب گفتمان عدالت فضایی در چند دهۀ اخیر به یکی از مباحث اصلی در موضوعات علوم جغرافیایی به­ویژه در جغرافیای سیاسی تبدیل شده است. عدالت فضایی یعنی برابری نسبی شاخص‌های جامع توسعه در مقیاس‌های خرد و کلان جغرافیایی با در نظرداشتن ضرورت‌های اساسی چون منزلت، ظرفیت و مزیت. در این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر اطلاعات کتابخانه‌ای و در نهایت، تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از تکنیک ویکور  به وضعیت عدالت فضایی در توزیع خدمات پزشکی، آموزشی و اجتماعی در دو شهرستان خرم آباد و شهرکرد مراکز استان‌های لرستان و چهار محال و بختیاری پرداخته شده است. بر مبنای داده­های گردآوری شده و تجزیه و تحلیل آنها مشخص گردید که از منظر شاخص­­های آموزشی، وضعیت دو شهرستان تقریباً برابر  است؛ ولی در مورد شاخص­های بهداشتی و درمانی، شهرکرد وضعیت بالنسبه بهتری  نسبت به خرم آباد دارد و در مؤلفه‌های اجتماعی، خرم آباد وضعیت بهتری نسبت به شهرکرد دارد و در مجموع، می­توان گفت: شهرستان‌های خرم آباد و شهرکرد در این سه مؤلفه، وضعیت عدالت فضایی برابری دارند.
کلیدواژه‌ها

اختیاری، مصطفی. (1391). معرفی یک روش ویکور توسعه یافته برای رتبه بندی اعتباری مشتریان بانک ها. مطالعات مدیریت صنعتی، 9(25), 161-179. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22518029.1391.9.25.7.6
افروز، مریم، طبیبیان، منوچهر، احمدی، بهمن. (13۹6). سنجش عدالت فضایی به منظور دسترسی برابر به فرصت های اجتماعی(نمونه مطالعه: بافت قدیم شهر قزوین)، فصلنامه مطالعات ساختاری و کارکرد شهری، 4 (14)، 53-74. https://doi.org/10.22080/shahr.2018.1791  
حاتمی نژاد، حسین، راستی، عمران. (13۸۵). عدالت اجتماعی و عدالت فضایی؛ بررسی و مقایسه نظریات جان رالز و دیوید هاروی، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 3 (9)، 40-52 .https://journals.srbiau.ac.ir/article_5966.html
حافظ نیا، محمدرضا. (1396). اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، تهران: سمت.
حافظ‌نیا، محمد رضا؛ قادری‌حاجت، مصطفی. (13۹7). تدوین راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی/جغرافیایی در ایران، پژوهش پست دکترا، تهران: دانشگاه تربیت مدرس تهران.
داداش‌پور، هاشم، الوندی‌پور، نینا. (1395). عدالت فضایی در مقیاس شهری در ایران، نشریه هنرهای زیبامعماری و شهرسازی، 21 (3)، 67-80.https://dorl.net/dor/20.1001.1.22286020.1395.21.3.6.8
زیاری، کرامت اله و شهسواری، محمدسینا. (1397). بررسی و تحلیل فضایی آسیب‌پذیری اجتماعی شهرهای استان خوزستان (مطالعه موردی: شهرهای بالای ۱۰ هزار نفر) . مطالعات محیطی هفت حصار. ۶ (۲۴): 29-40. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23225602.1397.6.24.5.2   
سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان چهارمحال و بختیاری. (1400). سالنامه آماری استان چهارمحال و بختیاری: https://old.sci.org.ir/Portals/0/PropertyAgent/3909/Files/27284/400-14-00.pdf
سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان لرستان. (1400). سالنامه آماری استان لرستان 1400 https://old.sci.org.ir/Portals/0/PropertyAgent/3909/Files/27020/400-15-01.pdf
ضرابی، اصغر؛ ایزدی، ملیحه. (13۹۲). تحلیلی برتوسعه منطقه ایی استان های کشور، برنامه ریزی فضایی، 8، 101-116. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22287485.1392.3.1.6.3
فاینشتاین، سوزان و کمپل، اسکات. (1389). نظریه‌ برنامه‌ریزی، ترجمه: عارف اقوامی‌مقدم، تهران: انتشارات آذرخش.
قادری حاجت، مصطفی، احمدی پور، زهرا، ملکشاهی، محمدرضا.(a1401). تبیین نظری رابطه سازماندهی سیاسی فضا و عدالت فضایی. آمایش سیاسی فضا. ۴ (۴) :۲۷۲-۲۸۷. http://dorl.net/dor/20.1001.1.26455145.2022.4.4.6.2
قادری حاجت، مصطفی، حافظ نیا، محمد رضا، و احمدی پور، زهرا. (b1401). تبیین رابطه بی‌عدالتی فضایی و چشم‌اندازهای امنیت ملی. مجلس و راهبرد، ۲۹(۱۱۱)، ۷۳-۱۰۴. https://doi:10.22034/mr.2021.4686.4566     
قادری حاجت، مصطفی و حافظ نیا، محمد رضا. (1397). راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی در ایرانپژوهش های جغرافیای سیاسی،3(3)، 25-57. https://doi.org/10.22067/pg.v4i9.75411
ملکشاهی، محمدرضا، قادری حاجت، مصطفی، و احمدی پور، زهرا. (1403). تأثیر تقسیمات سیاسی فضا بر وضعیت عدالت فضایی در استان لرستان. نشریه جغرافیا و توسعه، ۲۲(۷۶)، ۱۲۷-۱۵۴.  https://doi.org/10.22111/gdij.2024.41693.3385
مؤمنی، مهدی، و صابر، الهه. (1391). تعیین توسعه‌یافتگی شهر نایین در استان اصفهان. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، ۲۳(۱)، ۱۸۵-۲۰۰.  https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085362.1391.23.1.12.0 
Fincher, R., & Iveson, K. (2012). Justice and injustice in the city. Geographical Research, 50(3), 231–241. https://doi.org/10.1111/j.1745-5871.2011.00742.x
Hafeznia, M. R., & Ghaderi Hajat, M. (2014). Conceptualization of spatial justice in political geography. Geopolitics Quarterly, 11 (4). https://dorl.net/dor/20.1001.1.17354331.1394.11.40.2.9
Prange, J (2009). Spatial justice: a new frontier in planning for just sustainable communities. New jersey university. https://www.proquest.com/openview/ffc4b5d989fb2f44c2afdc12567349b7/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750
Przybylinski, S. (2022). Where is justice in geography? A review of justice theorizing in the discipline. Geography Compass, 60(2), 1-12. https://doi.org/10.1111/gec3.12615
Setianto, M. A. S., & Gamal, A. (2021). Spatial justice in the distribution of public services. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science, Sci. 673 012024 673, 1-8.
Shucksmith, M., Brooks, E., & Madanipour, A. (2021). LEADER and Spatial Justice. Rural sociology ,61(2): 322–343. https://doi:10.1111/soru.12334.   
skop, E. (2006). Introduction - urban space: the shape of inequality, urban geography, vol 27, No 5, DOI: 10.2747/0272-3638.27.5.393
Soja, E. W. (2009). The City and Spatial Justice. Paper Prepared for Presentation at the Conference Spatial Justice. Nanterre, Paris, March 12-14, www.jssj.org
Soja, E. W. (2010) Seeking Spatial Justice, Published by the University of Minnesota Press.
Sterba, J. P. (1981) The welfare rights of distant peoples and future generations, Social Theory and Practice, 7 (1):99-119, https://doi.org/10.5840/soctheorpract1981715
Tsou, K. W., Hung, Y. T., & Chang, Y. L. (2005) An accessibility-based integrated measure of relative spatial equity in urban urban facilities, Cities, 22(6), 424–435 https://doi.org/10.1016/j.cities.2005.07.004
van Vulpen, B. (2022). The ‘right’ policy for regional development: seeking spatial justice in the Dutch case of the region deals, European Planning Studies, 31 (9),1823-1841. https://doi.org/10.1080/09654313.2022.2140584
Yuan, Y., Xu, J., & Wang, Z. (2017). "Spatial Equity Measure on Urban Ecological Space Layout Based on Accessibility of Socially Vulnerable Groups—A Case Study of Changting, China" Sustainability 9(9): 1-20. https://doi.org/10.3390/su9091552