پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

تبیین امکان‌های ژئواکونومیک منطقۀ آزاد تجاری بانه - مریوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مطالعات روسیه،آسیای مرکزی و قفقاز، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
یکی از سیاست­ های اقتصادی که در چند دهه اخیر با در نظر داشتن اهداف گوناگون نظیر توسعۀ منطقه ­ای، رفع محرومیت ­ها، جذب سرمایه ­های خارجی و داخلی، رقابت ­پذیری اقتصاد ملی و... مورد توجه تصمیم ­سازان و سیاست گذاران قرار داشته، تأسیس و راه ­اندازی مناطق آزاد تجاری – صنعتی بوده است؛ امّا مهمتر از راه ­اندازی این مناطق، موفقیت آن­ ها در تحقق اهدافی است که از قِبل آن ها مناطق آزاد سربرآورده است. از این رو، تحلیل پژوهشگران مقاله به نسبت طرح فوق با توجه به موقعیت جغرافیایی­ای که کشور در آن واقع شده، این است که یک سوی این موفقیت متوجه پیشبرد اهداف ژئوپلیتیک و سیاسی کشور به عنوان نیروی پیشران و هموار کنندۀ منافع اقتصادی است. با این نگاه، پژوهش حاضر که به روش توصیفی – تحلیلی انجام شده مدعی است در صورت موفقیت طرح منطقه آزاد تجاری بانه – مریوان، علاوه بر انتشار مدل آن در جغرافیای بالادست (پیرانشهر – سردشت) و پائین­دست (قصر شیرین)، به همان میزان، نفوذ ژئوپلیتیک و سیاسی ایران با توجه برقراری روابط تنگاتنگ با اربیل و سلیمانیه در عراق و منطقه بیشتر می­­شود و در کنار تنوع بخشی به پایه ­های حضور و نفوذ در عراق و منطقه می­تواند در رقابت با رقیبان تاریخی هم، از وزن و پشتوانۀ محکم­تری برخوردار گردد.
کلیدواژه‌ها

ابراهیم‏زاده، عیسی و بذرافشان، جواد. (1386). مدل پخش فضایی هاگراستراند و پخشایش فضایی زعفران در خراسان، مجله جغرافیا و توسعه، 5 (9)، 56-76.
تاریخچه اتاق بازرگانی سنندج. (10 اسفندماه، 1396). برگرفته از: https://sanandajccim.ir/CPIMG/AdminCenter/Kurdestan
امیر احمدیان، بهرام. (1401). اولویتهای سیاست فوری عراق 6 و 7 دسامبر، دیدار مرکز مطالعات خاورمیانه در کردستان عراق.
ایرانی، جمال، وحدانی، اقبال، مشیر پناهی، کیهان و محمدزاده، جمال.(1396). استان شناسی کردستان پایه‏ی دهم دوره‏ی دوم متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‏های درسی ایران.
مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب. (1402). بررسی صادرات محصولات کشاورزی، (ت و ث))، تهران.
دلیری، حسین. (1401). تاثیر منطقه آزاد انزلی در گردشگری در استان گیلان: روش کنترل ترکیبی، فصلنامه گردشگری، 11 (2)، 215-230.
خانی، فضیله و سادات موسوی، سمیه. (1396). تحلیل نظریه پخش فضایی در کارآفرینی و نقش آن در توسعه کالبدی نواحی روستایی (مطالعه موردی: دهستان سولقان)، نشریه برنامه‏ریزی توسعه کالبدی، 2(3)، 99-116.
جان‏پرور، محسن، مازندرانی، دریا، قباسفیدی بایگی، الهام و عباسی، فرید. (1400). مفهوم‏سازی مناطق مرزی و تبیین مولفه‏های شکل‏دهنده آنها، فصلنامه ژئوپولیتیک، 17 (3)، 116-141.
حبیبی، فاتح و محمودی، حسن. (1396). تجزیه و تحلیل انگیزه‏های سفر گردشگران نوروزی به شهرستان مریوان، فصلنامه گردشگری شهری، 4 (2)، 31-46.
شکویی، حسین. (1381) اندیشه های نو در فلسفه جغرافیا، تهران: گیتاشناسی.
مبادلات تجاری عراق در 2021. (3 آذرماه، 1401). بر گرفته از: https://www.economic.mfa.ir/portal/newsview/698855
کامران، حسن. (1381). علل توسعه نیافتگی مناطق آزاد ایران، تحقیقات جغرافیایی، 65 و 66، 32-42.
غم‏پرور، احمد. (1395). صلح جغرافیایی- دگرگونی در نقشه‌ی ژئوپولیتیک خاورمیانه: (با تاکید بر بین‌النهرین)،تهران: انتخاب.
فتاحی، سجاد، رفیعی، نسترن و چغازردی، جلال (1395) مسئله شناسی راهبردی توسعه در استان کردستان، تهران: مرکز بررسی‏های استراتژیک
مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی. (1399). لایحه ایجاد هفت منطقه آزاد تجاری- صنعتی و دوازده منطقه ویژه اقتصادی دوره10 (141)، معاونت پژوهشهای اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصادی و مطالعات حقوقی.
مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی. (1374). دلایل عدم موفقیت مناطق آزاد در ایران، دفتر بررسی‏های اقتصادی، صص 1-14
معاونت پژوهش‏های اقتصادی. (1395). فراتحلیل مطالعات مناطق آزاد، مرکز پژوهش‏های مجلس، صص 1-376
محمدی، حیدر، موسوی جد، محمد، صالحی، یسرا، سلماسی، سمانه. (1400). اشتغال پایدار شهرهای مرزی: تحلیل علل و پیامدهای کولبری در شهر بانه، دو فصلنامه توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 3 (5)، 35-18.
مرکز آمار ایران. (1335-1385). نتایج سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن کل کشور (1335-1385) .
هاگت، پیتر. (1375). جغرافیا ترکیبی نو، ترجمه شاپور گودرزی نژاد، جلد 1 و 2، تهران: سمت.
Dei Ottati, G. (2018). Marshallian industrial districtsin Italy: the end of a model or adaptation tothe global economy?.Cambridge Journal ofEconomics, 42(2), 259–284.
Brown, L. A., (2004). Diffusion:Geographical Aspects, International Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences, 32:3676-368
Seetanah, B., T.D. Juwaheer, M.J. Lamport, S. Rojid,R.V. Sannassee& A.U. Subadar (2011), DoesInfrastructure Matter in Tourism Development.University of Mauritius Research Journal, 17,10-89.
Flowerdew, R., (2009). Hagerstrand, T, International Encyclopedia of Human Geography, 34:4-8.
Kevin R. Cox. (1972). Location and Behavior; John Wiley, London.McColl. W. Robert. (1973). Vietnam, cuba and the Ghetto. An invitation toGeography. McGrawl-Hill.
Crompton, J. L. (1979). Motivations for pleasure vacation. Annals of tourism research, 6(4), 408-424.
Sobirov, B. (2018). The concept of the tourist economic zone. Case of Uzbekistan. World Scientific News, (98), 34-45.