علت وجودی، مفهومی مهم و حساس در جغرافیای سیاسی است. اینکه چه عامل یا عواملی موجب پیدایش و استمرار و تداوم یک کشور میشود، علت وجودی و بقای کشور است. برخی از کشورها دارای علت وجودی قوی و برخی دیگر نیز از علت وجودی ضعیفی برخوردارند. در این پژوهش در راستای غنا بخشیدن به این مفهوم، با مطالعه موردی کشور عراق سعی شده است که علت یا علل وجودی این کشور مورد بررسی قرار گیرد. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی انجام شده و اطلاعات مورد نیاز از راه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده است. هدف مقاله این است تا به این پرسش پاسخ داده شود که علت وجودی ضعیف عراق، عدم وجود اندیشۀ سیاسی قوی و ضعف وحدت ملی این کشور نهایتاً به جدائی و تجزیه خواهد انجامید؟ این پرسش و پرسشهایی دیگر در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتهاند. مقاله بر این فرض استوار است که ناتوانی حکومت های مختلف عراق در ارائه یک اندیشه سیاسی جایگزین علّت وجودی همه گیر، موجب جلوگیری از شکل گیری یک هویت ملّی فراگیر و قابل قبول در میان احاد ملت عراق شده است و این سبب بی ثباتی درکشور عراق و نیز به عدم انجام فرایند تشکیل دولت- ملّت شده است.
