پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

تحلیل ژئوپلیتیک نگاه قلمروخواهانة فدراسیون روسیه در اوکراین با تأکید بر نظریة‏ امنیتی بوزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده فرماندهی و کنترل، دانشگاه پدافند هوائی خاتم الانبیاء(ص)، تهران، ایران.
چکیده
مقولة امنیت اصلی‏ترین دلیل‏ بسترساز و پایدار نگاه‏دارندة منازعات ژئوپلیتیک کشورها محسوب می‏گردد. به جهت ماهیت پیچیده و بیناذهنی مفهوم امنیت، نظام‏ های سیاسی عموماً موضوعات مختلف را با امنیت خود پیوند می‏زنند. فدراسیون روسیه از جمله‏ کشورهایی است که به جهت رویارویی با تهدیدات متنوع در ادوار گذشته دچار نوعی حس بدبینی و ناامنی نسبت به تحولات پیرامونی بوده و در دهه‏های اخیر با کنشگری سازمان ناتو و اتحادیة اروپا در خارج نزدیکش، بیش از پیش نگرانی آن‏ها را تهییج نموده است. نظریة امنیتی بوزان (مکتب‏ کپنهاگ) با تحولات حادث شده در این فضا دارای همخوانی بالایی است. بنابراین مقالة حاضر می‏کوشد به روش کیفی و رویکرد توصیفی-تحلیلی در چارچوب این نظریه به تحلیل ژئوپلیتیک چرایی قلمروسازی روسیه در اوکراین بپردازد. براساس یافته ‏های تحقیق، منطبق با نظریة بوزان تحولات ژئوپلیتیکی منبعث از تفکرات غرب‏گرایی در اوکراین زمینه‏ساز شکنندگی مجدد مرزهای سیاسی و از بین رفتن مشروعیت سیاسی سنتی روسیه در خارج نزدیک شده است؛ فرایند کاهش اتکا به ظرفیت اقتصادی-سیاسی انرژی به عنوان یک متحد روسیه را پی‏ریزی نموده است؛ همجواری تهدیدات ناتو در مرزهای روسیه را باعث شده و محدودیت دسترسی به دریا را تقویت کرده است؛ و همچنین با تضعیف و محو فرهنگ، هویت، تمدن و ارزش ‏های روسی (اقلیت روس) به عنوان ابزار قدرت روس ‏ها و ... روسیه را با لایه‏ های امنیتی به مراتب گستره ‏تر، پراکنده تر و متفاوت‏ تر از دغدغه های امنیت سنتی مواجه نموده، که هرکدام به نوعی منافع ملی و تمامیت ارضی آن‏ها را نشانه رفته است.
کلیدواژه‌ها