پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

ارزیابی منافع پویای اقتصادی عضویت ایران در SCO در قیاس با BRICS-Plus

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد و بازرگانی، موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران، ایران.
2 استاد گروه اقتصاد بازرگانی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 استاد گروه اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
4 دانش آموخته دکتری علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
منافع پویای شکل‏گیری یکپارچگی‌های اقتصادی جهان نامتقارن‌، و حتی منافع کشورهای عضو آن یکپارچگی‌ها کاملا متفاوت است. دو دهه از شکل‏گیری دو بلوک سازمان همکاری شانگهای (SCO) و بریکس پلاس (BRICS-Plus) که ایران اخیراً عضو آن شده، می‌گذرد. هم‌اینک پرسش این است که آیا شکل‏گیری این دو سازمان منافع پویایی داشته است؟ کدام‌یک از اعضا بیشترین و کم‌ترین منافع را کسب نموده‌ است؟ آیا این منافع کشورهای عضو ناشی از شکل‏گیری یکپارچگی اقتصادی است یا متأثر از عوامل بنیادین اقتصادی منحصر اعضا است؟ مقالة حاضر به منافع پویای شکل‏گیری سازمان همکاری شانگهای (SCO) در قیاس با بریکس پلاس (BRICS-Plus) از جنبه‌های رقابت، صرفه‌های مقیاس، سرمایه‌گذاری‌ خارجی ‌و تحرک عوامل با روش‌ مطالعات تطبیقی در دورة بلندمدت از 2000 تا 2023 می‌پردازد. نتایج پژوهش گویای آن است که هر دو سازمان در رقابت، صرفه‌های مقیاس و سرمایه‌گذاری خارجی در بلندمدت به جایگاه مناسب در جهان ارتقا یافته ‏اند. با توجه به ارتقای رتبة رقابت جهانی برخی اعضا، ارتقای سهم هر دو سازمان از سرمایه‌گذاری خارجی جهان ‌و دستیابی به صرفه‌های مقیاس بالاتر، یکایک اعضا به‏طور یکسان از این منافع در بلندمدت برخوردار نشده‌‏اند. همچنین تمام این منافع پویا ناشی از شکل‏گیری نبوده است و البته شکل‏گیری این دو سازمان در این منافع ‌بی‌تأثیر نیز نبوده است. به ‏علاوه همة اعضا، از این منافع به یک میزان منتفع نشده‏اند؛ به‏طوری که بالاترین منافع، از جنبة افزایش سهم توأم با رشد شتابان، در سازمان همکاری شانگهای (SCO) از آن چین ‌و قزاقستان، و در بریکس پلاس (BRICS-Plus) از آن چین، هند و برزیل است، و سهم ایران از این منافع پویای اقتصادی از جمله رقابت، صرفه‌های مقیاس، جریان سرمایه‌گذاری خارجی کاملا ناچیز است. بنابراین توصیة اکید مطالعه، اهتمام جدی برای تحول بنیادی در ارتقای رقابت، صرفه‌های مقیاس، سرمایه‌گذاری‌ خارجی ‌و تحرک عوامل تولید با محوریت بازار کار به‌منظور ارتقای منافع پویای‌کشور است.
کلیدواژه‌ها