پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پیامدهای امنیتی-اقتصادی رقابت استراتژیک آمریکا و چین در خاورمیانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران
2 استادیار روابط بین الملل،گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران
3 استادیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران
چکیده
رقابت استراتژیک آمریکا و چین که از ابتدای دهه دوم هزاره جدید شکل جدی‏تری به خود گرفته است، باعث گردیده که ایالات متحده تمرکز اصلی خود را بر منطقه پاسیفیک قرار دهد. این رویکرد آمریکا باعث شده که خاورمیانه با بی‏نظمی چند لایه مواجه شده ودوران گذار طولانی مدت به ویژگی برجسته منطقه تبدیل شود. رویکرد آمریکا مبنی بر بسیج کردن منابع به سمت شرق، مقابله با طرحهای خطوط ارتباطی بزرگی همچون ابتکار کمربند راه که ازخاورمیانه می‏گذرد، خواهد بود. با توجه به این تحولات پرسش‏هایی مطرح می‏شود؛ ازجمله اینکه: به دنبال این رقابت، تا چه اندازه سیاست ایالات متحده و چین در خاورمیانه دستخوش تغییر قرار خواهد گرفت و این رقابت، چه تأثیراتی در سطح منطقه برجای خواهد گذاشت؟ به بیان دیگر در صورت قطب‏بندی میان این دو قدرت، کشورهای منطقه با چه فرصت‏ها و چالش‏هایی روبرو خواهند شد، و چه گزینه‏هایی فراروی کشورهای منطقه قرار خواهد گرفت؟ فرضیه اصلی این پژوهش این است که افزایش رقابت چین و آمریکا باعث گسترش منازعه و معمای امنیت و افزایش رقابت و سردرگمی استراتژیک چندلایه در منطقه شده و تنش‏ها را افزایش داده است. روش به‏کاررفته برای انجام این پژوهش، روش کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی بوده و برای گردآوری داده‏ها از منابع کتابخانه‏ای و اینترنتی استفاده شده است. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد افزایش رقابت چین و آمریکا باعث گسترش معمای امنیت، شکل‏گیری الگوهای منازعه و رقابت، و گسترش اتحادسازی و ائتلاف‏سازی در منطقه شده است و هر یک از قدرتهای منطقه‏ای به دنبال حاکم نمودن نظم دلخواه خویش بر منطقه هستند. همچنین رقابت استراتژیک و سردرگمی استراتژیک به مشخصه بارز منطقه تبدیل شده و چشم‏انداز روشنی برای کاهش تنش‏ها و رقابت‏ها وجود ندارد.
کلیدواژه‌ها