پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

پژوهش های نوین سیاست جغرافیایی

ارتباط میان حکمرانی ضعیف و رشد تروریسم در عراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 پژوهشگر، گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه، مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش در بستر اقتصاد سیاسی به بررسی ارتباط میان حکمرانی ضعیف و تروریسم در عراق، با تأکید بر دوره پس از سقوط صدام حسین می‌پردازد. با توجه به تاریخچه پرتنش و پیچیده عراق، این کشور به عنوان یک مورد مطالعاتی ایده‌آل برای تحلیل نحوه تأثیرات سیاست‌های اقتصادی، نابرابری‌های اجتماعی و دگرگونی‌های سیاسی بر افزایش تروریسم به حساب می‌آید. هدف این پژوهش شناسایی عوامل اقتصادی و سیاسی مؤثر بر بروز تروریسم در عراق از زمان سقوط رژیم صدام حسین تاکنون است. حال باتوجه به موارد مذکور این پژوهش با استفاده از روش کیفی و با رویکرد توصیف و تحلیل در نظر دارد تا به پرسش پژوهش یعنی؛ تحولات اقتصادی و سیاسی در عراق پساصدام، چگونه بر افزایش یا کاهش فعالیت‌های تروریستی در این کشور تاثیر گذاشته است؟ پاسخ دهد. شایان ذکر است که این پژوهش تلاش می‌کند این فرضیه را بررسی کند که وضعیت اقتصادی با افزایش فعالیت‌های تروریستی در عراق مرتبط است. براساس این فرضیه، ناکارآمدی نهادهای سیاسی و اقتصادی، به استمرار خشونت و شکل‌گیری گفتمان‌های افراطی دامن زده‌ است. در نهایت با تحلیل داده‌های کیفی اینطور بر آورد شده است که شرایط اقتصادی ضعیف نظیر بیکاری، فقر و عدم ثبات سیاسی، به عنوان عامل تسهیل‌کننده‌ای برای ظهور و گسترش گروه‌های تروریستی عمل می‌کند. این شرایط نه تنها موجب احساس ناامیدی در میان جوانان می‌شود، بلکه زمینه‌ساز جذب نیروهای تازه‌نفس برای گروه‌های ناراضی می‌گردد. بنابراین بهبود شرایط اقتصادی می‌تواند به کاهش فعالیت‌های تروریستی کمک شایانی کرده و ثبات و امنیت را در این کشور تقویت کند.
کلیدواژه‌ها

آل‌غفور، ‌سیدمحسن و صادقیان، رضا (1397). مدرنیته، جهانی‌شدن و پدیدۀ تروریسم مدرن و پسامدرن. سیاست، 47(48)، 589-608.
کاظمی، حامد، دانش نیا، فرهاد و حاجی یوسفی، امیرمحمد (1401). اقتصاد سیاسی توسعه در عراق پساصدام: چرخش سیاسی یا بازتولید نظم دسترسی محدود. رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی، 15(4)، 83-110.‎
کاظمی، دانش‌نیا، حاجی‌یوسفی و ‌امیر‌محمد (1402). اقتصاد سیاسی بازتولید بی‌ثباتی و منازعه در عراق پساصدام. پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل، 23(12)، 460-488.‎
کریمی‌فرد، حسین (1402). تبیین بی‌ثباتی سیاسی در جامعۀ ناهمگون عراق در سال‌های 2003 تا 2022، فصلنامه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام، 14(4)، 81-104.‎
مرزه، محمد حسین و نجف زاده، رضا (1401). تعدیل ساختاری نئولیبرالیسم و تأثیرات آن بر عراق پس از 2003 میلادی. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 5(1)، 77-109.‎
ناصحی، محمد (1399)  زمینه‌ها و عوامل اعتراضات عراق و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران، پژوهشکده تحقیقات راهبری، بازیابی از:  https://csr.ir/0000Js، (تاریخ دسترسی: ۱۴/۱۰/۱۳۹۹ )
نیلی، مسعود (1398). اقتصاد سیاسی، دانشنامه اقتصاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 2(2)، 1-5.
عبدالزهراء، یاسر (1397). تحلیلی بر سیاستگذاری امنیت ملی عراق، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
Ali, H. R., & Aljawareen, A. F. (2023). The Economic And Social Effects Of Terrorism In Iraq For The Period 2014-2020. Resmilitaris, 13(3), 3931-3948.
Al-Ghafour, S., & Sadeghian (2018). Modernity, Globalization, And The Phenomenon Of Modern And Postmodern Terrorism. Siasat, 47(48), 589–608. (In Persian)
Abdulzahra, Y. (2016). An Analysis Of Iraq’s National Security Policymaking. Tehran:University Of Tehran Press. (In Persian)
CEIC .(2026). Iraq Crude Oil: Exports, at: Https://Www.Ceicdata.Com/En/Indicator/Iraq/Crude-Oil-Exports, (Accessed on: 3/02/2026).
Cox, G. W., North, D. C., & Weingast, B. R. (2019). The Violence Trap: A Political-Economic Approach To The Problems Of Development. Journal Of Public Finance And Public Choice, 34(1), 3-19.
Gunter, F. R. (2021). The Political Economy Of Iraq: Restoring Balance In A Post-Conflict Society. Edward Elgar Publishing.
Haddad, F. (2016). Shia-Centric State-Building And Sunni Rejection In Post 2003 Iraq (Vol. 7, P. 16). Washington, DC: Carnegie Endowment For International Peace. Published On January 7, 2016
Hamilton, A. (2020, March). The Political Economy Of Economic Policy In Iraq, Research At The London School Of Economics And Political Science, Middle East Center, Conflict Research Programme.
Hamourtziadou, L (2020). Legitimacy, Security And War Crime Let-Offs, at:https://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/2020/, (Accessed on: 31/10/2020).
Hasan, R. A. (2023). The Consequences Of Economic Terrorism On The Iraqi Political And Security System After 2014. The Scientific Review Of The Iraqi Counter Terrorism Service, 3(5), 185-210.
Kadhim, H. L. (2021). The Economic Cost Of Terrorism In Iraq: Preliminary Assessment. Akkad Journal Of Contemporary Economic Studies, 1(4), 197-206.
Kazemi, H., Daneshnia, H., & Hajiyousofi, A. M. (2022). The Political Economy Of Development In Post-Saddam Iraq: Political Shift Or The Reproduction Of The Limited Access Order? Political And International Approaches, 15(4), 83–110. (In Persian)
Kazemi, H., Daneshnia, H., & Hajiyousofi, A. M. (2023). The Political Economy Of Reproducing Instability And Conflict In Post-Saddam Iraq. Iranian Journal Of International Politics, 23(12), 460–488. (In Persian)
Karimifard, Hossein (2022). Explaining Political Instability In The Heterogeneous Society Of Iraq In The Years 2003 To 2022, Quarterly Journal Of Fundamental And Applied Studies Of The Islamic World, 14(4), 81- 104. (In Persian)
Nasahi, M. (2021, December). The Contexts And Factors Of Iraq’s Protests And Their Implications For The Islamic Republic Of Iran. Research Institute For Strategic Studies. Https://Csr.Ir/0000Js. (In Persian)
Nili, M. (2019). Political Economy. Encyclopedia Of Economics, 2(2), 1–5. (In Persian)
North, D. C., Wallis, J. J., & Weingast, B. R. (2009). Violence And The Rise Of Open-Access Orders. Journal Of Democracy, 20(1), 55-68.
Marzeh, & Najafzadeh. (2022). Neoliberal Structural Adjustment And Its Impacts On Post-2003 Iraq. International Political Economy Studies, 5(1), 77–109. (In Persian)
Trading Economics (2023) , Iraq Inflation Rate, Https://Tradingeconomics.Com/Iraq/Inflation-Cpi.
Tamim, M. A. (2023). Statistical Group 2022–2023. General Organization For Statistics And Geographic Information Systems. Https://Cosit.Gov.Iq/Documents/AAS2023/2.Pdf.
U.S. Energy Information Administration (EIA) .(2024, February). Iraq: Energy Sector Highlight, Https://Www.Eia.Gov/International/Overview/Country/Irq?Pa=12&U=0&F=A&V=None&Y=01%2F01%2F2022.
United Nations Development Programme (2022), Human Development Index – Iraq, Https://Data. Undp.Org/Countries-And-Territories/IRQ.
Van Veen, E., Pellise, A. D., Ezzeddine, N., & Napolitano, P. (2021). Band-Aids, Not Bullets. CRU Report: Band-Aids, Not Bullets. EU Policies And Interventions In The Syrian And Iraqi Civil Wars.
World Bank .(2026/A). GDP Growth (Annual %) – Iraq, Https://Data.Worldbank. Org/Indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?Locations=IQ (Accessed on: 12/02/2026).
World Bank .(2026/B). GDP Per Capita (Current US$) – Iraq, Https://Data. Worldbank. Org/Indicator/NY.GDP.PCAP.CD?End=2023&Locations=IQ&Start=2003
(Accessed on: 10/02/2026).
World Bank Group. (2026). Worldwide Governance Indicator (WGI), Https://Databank.Worldbank.Org/Reports.Aspx?Report_Name=WGI-Table&Id=Ceea4d8b. (Accessed on: 10/02/2026).
Yousif, B., & El-Joumayle, O. (2022). The Dynamics Of Protest Movements In Iraq: An Institutional Approach Bassam. In Economic Research Forum Working Papers (No. 1563).